We would like to use cookies.

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners who may combine it with other information that you’ve provided to them or that they’ve collected from your use of their services.

Different cookie preferences

Cookie declaration

i Cookies are small text files that can be used by websites to make a user's experience more efficient. The law states that we can store cookies on your device if they are strictly necessary for the operation of this site. For all other types of cookies we need your permission. This site uses different types of cookies. Some cookies are placed by third party services that appear on our pages. You can at any time change or withdraw your consent from the Cookie Declaration on our website.

Learn more about who we are, how you can contact us and how we process personal data in our Privacy Policy. Please state your consent ID and date when you contact us regarding your consent.

Necessary cookies help make a website usable by enabling basic functions like page navigation and access to secure areas of the website. The website cannot function properly without these cookies.

Name Provider Purpose Expiry Type
cookieConsent SILK Advocaten & Mediators B.V. Stores the user's cookie consent state for the current domain. 31 days HTML

Preference cookies enable a website to remember information that changes the way the website behaves or looks, like your preferred language or the region that you are in.

We do not use these kind of cookies

Statistic cookies help website owners to understand how visitors interact with websites by collecting and reporting information anonymously.

Name Provider Purpose Expiry Type
_ga Google The _ga cookie from Google Analytics records a unique ID for our web visitors that is used to generate statistical data about how the visitor uses the website. We have set our Google Analytics cookies as privacy-friendly as possible. This cookie collects information such as: the number of visitors to the website, where visitors come from and the pages they have visited. Maximum 2 years HTTP
_gid Google Used to distinguish users. 24 hours HTTP
_gcl_au Google Used to store and track conversions. 24 hours HTTP
_gcl_au Google Used to throttle request rate. 1 minute HTTP

Marketing cookies are used to track visitors across websites. The intention is to display ads that are relevant and engaging for the individual user and thereby more valuable for publishers and third-party advertisers.

We do not use these kind of cookies

T +31(0)20 670 65 60 T +31(0)70 361 70 02 info@silkadvocaten.nl
NL / EN

Blog.

Moet de legitieme portie worden afgeschaft?

leestijd 4 minuten gepubliceerd op 18 juni 2021

Moet de legitieme portie afgeschaft worden? Of moet de legitieme portie, op de manier waarop het nu in de wet staat, blijven bestaan? Zo ja, moet dit dan ongewijzigd gehandhaafd worden of moeten er door de wetgever wijzigingen in aangebracht worden? Dergelijke vragen over de legitieme portie blijven een terugkerend thema en eigenlijk wordt hierover al lange tijd gediscussieerd en dateert deze discussie al van voor de invoering van het huidige erfrecht in 2003.

Situatie vóór en na de wetswijziging van 2003

Aardig ‘detail’ is dat Nederland met betrekking tot de legitieme portie vóór 2003 een andere regeling kende. Toen was het zo dat het onterfde kind erfgenaam van de nalatenschap was en met een beroep op de legitieme portie aanspraak kon maken op goederen van de nalatenschap. Sinds 2003 behoort Nederland tot de categorie landen met een regeling waarbij een onterfd kind geen erfgenaam is maar alleen een schuldeiser met een geldvordering op de nalatenschap is. Andere landen die een vergelijkbare regeling kennen zijn Duitsland, Frankrijk en België.

Rapport over de legitieme portie en Kamervragen

De legitieme portie is betrekkelijk recent opnieuw aan een kritisch oordeel onderworpen. In december 2020 heeft het Centrum voor Notarieel Recht (CNR) van de Radboud Universiteit en Netwerk Notarissen het ‘Rapport Legitieme portie’ gepubliceerd (1). In dit rapport presenteert het CNR een peiling over het vraagstuk hoe het Nederlandse publiek en de professionals vandaag de dag aankijken tegen het fenomeen legitieme portie. Het voert te ver om in deze blog volledig op de inhoud van dit rapport in te gaan maar het rapport kan gedownload worden op www.legitiemeportie.com.

Mede naar aanleiding van dit rapport zijn er in februari 2021 door het tweede Kamerlid Vera Bergkamp van D66 Kamervragen gesteld aan Sander Dekker, de Minister voor Rechtsbescherming, ‘over de wenselijkheid van de legitieme portie in het hedendaagse erfrecht’ (2).

De antwoorden op deze Kamervragen geven een inkijkje in hoe er momenteel in politiek Den Haag gedacht wordt over de legitieme portie waarbij wel gezegd moet worden dat door Minister Dekker niet heel nadrukkelijk een standpunt wordt ingenomen omdat hij vindt dat ‘gelet op de demissionaire status van het kabinet’ een eventuele beslissing over de legitieme portie ‘overgelaten moet worden’ aan een volgend kabinet. De hete (?) aardappel wordt dus doorgeschoven maar wel laat de Minister in de antwoorden op de Kamervragen optekenen dat er principiële rechtsovertuigingen aan de legitieme portie ten grondslag liggen.

Deze principiële rechtsovertuigingen bestaan enerzijds uit de overtuiging dat iedere erflater zonder wettelijke beperkingen moet kunnen bepalen aan wie hij zijn vermogen nalaat. Met andere woorden: de testeervrijheid van de erflater dient voorop te staan in het erfrecht. Anderzijds geldt dat vanwege familiebanden, bloedverwantschap en de verzorgingsgedachte, aan kinderen en hun afstammelingen een deel van de nalatenschap van hun ouders toekomt (in de vorm van een legitieme portie). Ook komt als argument voor de legitieme portie terug dat via de legitieme portie een barrière wordt opgeworpen tegen ongelijke behandeling van kinderen van de erflater en dat de legitieme portie bescherming biedt aan de ouders tegen beïnvloeding van derden (3). Een maatschappelijk argument voor de legitieme portie is nog dat het onterfde kind door het ontvangen van een legitieme portie uit de nalatenschap van zijn overleden ouder, geen/minder een beroep hoeft te doen op overheidssteun.

Het herzien van de legitieme portie op korte termijn?

Minister Dekker vindt het gelet op deze verschillende (deels) principiële rechtsovertuigingen en ‘de nadere afweging die één en ander vergt’ in combinatie met de demissionaire status van het kabinet echter niet aan hem om een beslissing te nemen over de vraag of huidige wetgeving inzake de legitieme portie herzien moet worden. Als tussen de regels van de antwoorden op de Kamervragen wordt doorgelezen, lijkt de Minister tegelijk niet veel te voelen voor een (grove) herziening van de wetgeving rondom de legitieme portie. De kans dat een volgend kabinet hierin (ineens) 180 graden gaat draaien, lijkt klein aangezien de VVD bij de meest recente verkiezingen de grootste partij is geworden. Weliswaar gevolgd door D66 maar gelet op de huidige politieke situatie ontbeert het voor de legitieme portie waarschijnlijk aan politieke relevantie.

De legitieme portie in uw situatie

De legitieme portie blijft een thema dat de gemoederen van de wetgever bezig houdt. Vooralsnog is mijn verwachting niet dat deze rechtsfiguur snel gewijzigd zal worden. Dit betekent concreet dat onterfde kinderen, maar ook kinderen waarvan het erfdeel bijvoorbeeld als gevolg van schenkingen aan andere kinderen kleiner is dan de legitieme portie, hierop voorlopig aanspraak kunnen blijven maken. Wilt u weten wat in uw situatie wijsheid is om te doen? Neemt u dan vrijblijvend contact met mij op om te bespreken wat ik voor u kan betekenen.

(1) Centrum voor Notarieel Recht van de Radboud Universiteit en Netwerk Notarissen, december 2020, ‘Rapport Legitieme portie’, www.legitiemeportie.com.
(2) Antwoorden Kamervragen over de wenselijkheid van de legitieme portie in het hedendaagse erfrecht: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/03/19/antwoorden-kamervragen-over-de-wenselijkheid-van-de-legitieme-portie-in-het-hedendaagse-erfrecht.
(3) Zie ook mr. dr. J.H.M. ter Haar, ‘Is de legitieme portie nog legitiem?’, Tijdschrift Erfrecht 2021, nr. 2.

Heeft u een vraag of opmerking? Laat dan een bericht achter.